|
İştah, bir yemegin zevkle, neseyle ve arzu edilerek yenmesidir. Lokmayi uzun süre agzinda çeviren, çignemek için zaman kazanmaya çalisan, tabagindaki yemegi bir türlü bitiremeyen bir çocuk karsisinda önce aklimiza fiziksel bir rahatsizligin var olup olmadigi gelmelidir. Örnegin; yüksek ates, kulak agrisi, bogaz agrisi, nefes almayi güçlestiren nezle-grip gibi üst solunum yollari enfeksiyonlari gibi bir rahatsizlik çocugun sofrada nazlanmasina neden olur. Böyle durumlarda doktor kontrolünden geçirilen çocuga, önerilen biçimde yiyecek verirken çocugun isteklerini de dikkate almak en uygun yoldur. Hastalik sirasinda çocugu yemek yemeye zorlamanin hiçbir yarari yoktur. istahla ilgili olarak ebeveynlerin bilmeleri gereken en önemli sey çocuklarin bireysel farkliliklar gösterdikleridir. Bu nedenle de baska çocuklara bakarak, onlarin yemek yeme davranisi ile kendi çocugunuzun yemek yemesini kiyaslamak, çocugunuzun daha az yedigini düsünmenize neden olabilir. Neler Yapilabilir? Bazi çocuklarin istahli bazi çocuklarin istahsiz olmalari pek çok nedene bagli olabilir. Çocugu istahli ya da istahsiz yapan faktörlerin basinda onlarin iç dünyalarinda yasadiklari büyük önem tasir. Çocugun bilinçaltina yerlesmis bir endise, üzüntü, nefret veya kiskançlik gibi bir duygu onun istahini kesebilir. Bu nedenle istahsiz bir çocuk için öncelikle organik bir rahatsizliginin olup olmadigi arastirilirken diger yandan ruhsal çatismalarinin olup olmadigi, duygusal bir sorunun bulunup bulunmadigi da arastirilmalidir. Bu arada çocuklarin iyi gida alamadiklari için problemli olabileceklerinin yanisira problemli olduklari için de istahsiz olabilecekleri düsünülmelidir. • Herseyden önce çocuga sofrada yemek yemesi için zor kullanilmamalidir. Her çocugun kendine özgü yemek yeme kapasitesi oldugundan çocuk daha fazlasini yiyemez. Çocugun yemesi konusunda israrci olundugunda çocuk kendisine fazla gelen gidayi çikartilabilir. • Her çocugun büyüme oraniyla ilgili olarak yemek yeme miktari vardir. Örnegin, yillar ilerledikçe baslangiçta alinan yiyecek miktari azalabilir. Erinlik ve ergenlik döneminde ise istah yeniden artabilir. • Yemek zamanindan önce çocuga verilen sekerlemeler, çikolatalar, cips vb abur cubur gidalar da istahi engelleyebilir. Ancak, çocuk aciktiginda yemek zamanini beklemeden ona yemegini vermek gerekir. Acikan çocuga israrla yemek zamanini bekletmek onun istahinin kaçmasina neden olabilir. Henüz yemegi hazir olmamis çocuga, almasi gereken gidalardan bir miktar verilerek istahinin kaçmamasina yardimci olunabilir. • Sofrada çocugu olabildigince kendi haline birakmak ve kendisinin yemek yemesine olanak tanimak, evi kirletmemesi ve çesitli kurallara uymasi yönünde onu zorlamamak çocugun yemek davranisina karsi daha olumlu tutum gelistirmesini kolaylastirabilir. Bazen istahsizligin altinda, çocugun yemek yeme karsisinda yasadigi zorlamalar ve baskilar geliyor olabilir ve bu müdahaleler nedeniyle çocuk yeme isteginden uzaklasmis olabilir. • Çocugun sofrada oyalanmasi ve yemegini agir yemesi karsisinda tepki göstermemek en iyisidir. Bu arada çocukla konusmak, hikayeler anlatmak, sakalar yapmak da onun yemek yemesini zevkli hale getirebilir. • Küçük çocuklarin istedigi gidalari ve onlarin gereksinimleri olan gidalari bilerek tertiplenen yemek listeleri onlari saglikli tutacaktir. Çocuga degisik alternatifler sunmanin yaninda alinmasi gereken gidalari süsleyerek göze daha hos hale getirmek, çesitlendirmek onlarin istemedikleri gidalara karsi da olumlu davranmalarina yardimci olabilir. Amaç çocugun çok yemek yemesi degil arzu edilen ve onun için gerekli olan gidalarin alinmasidir. • Aile bireylerinin birbirleriyle olan iliskilerinin de çocugun istahi üzerinde önemli etkisi vardir. Evde yasanan gergin bir hava, tartisma ortami çocuklarin istahlarinin kesilmesi için yeterli bir neden olusturabilir. Yine bu baglamda çocuklarin, çok sevdigi büyüklerinin üzüntülerinden de etkilendikleri ve istahlarinin kesildigi unutulmamalidir. Bu nedenle yasanan sikinti ve üzüntüleri çocuga hissettirmemeye çalismak önemlidir. • Bazen çocukluk kiskançliklari da istahi olumsuz olarak etkileyebilir. istahsizlik sorununda bu durumun var olup olmadigi da dikkate alinmalidir. Bazi çocuklar sürekli olarak dikkati üzerlerine çekmek istediklerinden istahsizlik onlar için bir kazanç halini alabilir. Diger yandan küçük bir kardesin varligi ve annenin onun beslenmesi ile ilgilenmesi de çocugun yemek yemeye karsi tavir almasina ve yemeginin anne tarafindan verilmesini istemesine yol açabilir. • Anneleri ya da babalari tarafindan dövülen ve sik azarlanip elestirilen çocuklarda da istahsizlik görülebilir. Çocuk yemek yemeyerek büyüklerini cezalandirmak itiyor olabilir. Yemek yemediginde anne ya da babasini üzüldügünü gören çocuk bundan zevk alabilir ve kizdiginda ebeveynlerini üzmek için bu yola basvurabilir. • Yemek sirasinda olumsuz, üzücü ve rahatsiz edici olaylardan söz etmek, onlarin yaramazliklarini ve hoslanmadiginiz yanlarini dile getirmek, elestirmek, ayiplamak ya da suçlamak çocuklarin lokmalarini bogazlarina dizebilir. Yemek sirasinda rahatsiz edici durum ve konusmalardan kaçinmak gerekmektedir. • Çocugun tabagina yiyebilecegi kadar yemek koymak, bazen de azar azar yemek koyarak tabaktaki yemegin her bitisinde çocugu takdir etmek onun yemek yeme davranisinin pekismesine yardimci olabilir. • Çocuklarin istahli olmalarini saglamada bir yol da onlarin açik havada zaman geçirmelerini saglamaktir. Temiz hava ve disarida yapilan gezinti ya da oyun çocuklarin istahini artirilmasina yardimci olabilir. • Çocugun süt içiyor olmasi ve süt ile doymus olmasi nedeniyle yemek yemeye fazla istekli olmadigi durumlar istahsizlikla karistirilmamalidir. Bu durumda verilen süt miktarini biraz azaltmak sorunun çözümüne yardimci olabilir. • Yemeklerin lezzetli ve iyi pisirilmis olmalarina özen göstermenin yaninda soguk ve asri sicak olmamalarina da dikkat etmek gerekir. • Yemek sirasinda yemek yeme usul ve kurallarina iliskin uzun konusmalar yapmamak,ikazlari müsfik ve sempatik bir biçimde yapmak çocugun yemek yemeye karsi daha olumlu davranmasini saglayabilir. Kaynak: Psikolog Yüksel Demirer
Bu konu
466
kez incelenmiştir.
İnceleyebileceğiniz Diğer Konular
|
