|
Anneniz daha ilk dogum gününüzde bezlerinizden kurtuldugunuzu söylüyor; is arkadasinizin oglu 22 aylikken lazimlik kullaniyormus, caddenin karsisinda oturan küçük kiz 4 yasina yakin gösteriyor. Çocugunuzu lazimlik egitimine çok erken itmek istemiyorsunuz, ama ayni zamanda da çok geç kalmak da istemiyorsunuz. O zaman tuvalet egitimine baslamanin uygun yasi tam olarak nedir? Gelisimin her alaninda oldugu gibi cevabi çocugunuzdan baska yerde aramayin. (Doktorumuzun her zaman söyledigi bir sey vardir her çocuk birbirinden farklidir; Batuhan kendini hazir hissettiginde yapacaktir) Tuvalet egitimi için hazir oldugu anlamina gelen beceri ve arzunuzun o büyülü bilesimine ulastigini sadece çocugunuz anlatabilir (kelimelerle degil ancak bazi davranislar yoluyla). Ayrica, tuvalet kullanmasi için çocugu erkenden zorlamak mümkün olsa da akillica degildir ve direnme, isyan hatta gereksizce, uzun bir mücadelenin zeminini hazirlar (temizlenecek "kazalarin" artacagini söylemeye gerek yoktur). Hazir olmasini ve istek duymasini bekleyerek çocugun tuvalet egitiminde basrolü almasina izin vermek,daha yumusak bir basarinin yolunu açmakla kalmaz, bu deneyimi yapilmasindan övünç duyulan bir sey haline getirerek egoyu güçlendirici kilar. Tuvalet egitimi de emekleme, yürüme ve konusma gibi gelisimsel bir görevdir ve her çocugun kendi zamansal programina göre beceri kazanmasina izin verilmelidir. Tuvalet egitiminin üstesinden gelinen zaman ile zekâ diger alanlardaki becerilerin hiç bir iliskisi yoktur; erken konusan veya erken yürüyen her zaman lazimlik kullanmayi erken ögrenen olmayabilir ve lazimlik kullanmayi erken ögrenen de erkenden okuyan olmaz. Bazi çocuklar tuvalet egitimi için ikinci dogum günlerinden önce hazirdirlar, bazilari ise üçüncüden önce hazir olmazlar, fakat çogu ikisi arasinda hazirdir. Lazimlik almadan önce zamanlamanin dogru oldugundan emin olmak için çocugunuzda lazimliga hazirligin asagidaki isaretlerinden bazilarinin olup olmadigina bakin: * Fizyolojik hazirlik . 20 aydan önce çocugunuzun idrar kesesi o kadar sik bosalir ki kontrol etmek zordur. Günde bir ya da iki saat boyunca kuru kalan ve arada sirada sabahleyin kuru uyanan bir çocuk tuvalet egitimi için fizyolojik olarak hazirdir. * Düzenlilik. Diskilama her gün oldukça tahmin edilebilir zamanlarda olur (belki sabahleyin ilk is veya kahvaltidan sonra veya her ögünden sonra) ancak bazi çocuklar hiç bu kadar düzenli olmazlar. * Meydana gelen mevcut vücut fonksiyonlarina karsi dikkat artisi. Diskilama ihtiyaci olan bir çocuk homurdanarak, yüzünde "belli bir ifade" ile bakarak, bir köseye gidip çömelerek veya bunu anons ederek sizi durumdan haberdar edebilir. Tuvalet egitimi için hazir olmayan bir çocuk bacaklarindan asagiya akan idrari göz ardi ederken, hazir bir çocuk dikkat eder veya bundan rahatsiz oldugunu açikça gösterir. * Derli toplu , temiz ve kuru olmaya karsi ilgi. Yapiskan yüz ve parmaklara karsi asiri titizlik ve oyuncaklari konusunda düzenlilik (ne yazik ki bu evre çocuklarda uzun sürmez) siklikla islak ve kirli bezlere karsi tepki ve hemen degistirilme istegi (bunun devam etmesi umut edilir) ile birliktedir. Tuvalet egitiminin zamani geldiginde olgunlasan koku alma duyulari sayesinde kokulara karsi asiri titizdirler ve bu da kirli bezlerden çikan kokulari daha çok fark etmelerini saglar. (valla sizi bilmem ama benim oglum bu konuda biraz rahat biz farketmesek adam oyunu birakip da altimi degistirin sinyali bile vermiyor ki iste oyun çok tatli birsey o da hakli oyun bu herseyden önemli sanirim herseyi oyun ve saglam irademizle çözebiliriz hanimlar) * Anahtar kavramlar hakkinda görüs sahibi olmak: islak ve kuru, temiz ve kirli, yukari ve asagi arsindaki fark * Evinizde kullanilan tuvalet ile ilgili terimlerle tanisiklik. idrar yapmak, çis yapmak, kaka yapmak gibi ya da penis, vajina, popo gibi tuvalet ile ilgili vücut kisimlari da olabilir. * ihtiyaçlari dile getirebilme ve verilen basit komutlari anlatip uygulayabilme. * Bez yerine iç çamasiri giyme istegi. * Bazi basit giyinme islerini yapabilme yetenegi. Pantolonu asagi indirmek, etegi yukariya kaldirmak, iç çamasirlarini indirmek ve bunlari tekrar yukari çekmek. * Baskalarinin tuvalet aliskanliklari konusunda merak, digerlerini (arkadaslari, kardesleri, ebeveynleri ve diger yetiskinleri) tuvalete kadar izleme, gözlemleme ve/veya onlari taklit etmeye çalisma. HAZIRLIKLI OLUN Çocugunuzun hazir olduguna dair isaretleri tekrar tekrar kontrol ettiniz ve bütün sistemler hazir görünüyor. Ancak çocugunuzun bezlerini birakip lazimliga kosmadan önce ailenizin ve çocugunuzun yasaminda neler oldugunu iyi gözlemleyin.Yeni bir bebek veya yeni bir çocuk bakicisi varsa,yakinlarda bir tartisma söz konusuysa, hastalik veya baska ciddi bir problem varliginda tuvalet egitimini ertelemek daha iyidir.Eger büyük bir engel yoksa asagidaki adimlari takip ederek tuvalet egitimi için hazir olun: Tabii bu adimlari kendinize uyarlamaniz gerekiyor hiç bir çocuk digerine benzemez unutmayin. Lazimlik kullanmanin artilarini vurgulayin.Çocugunuza "Bez yerine iç çamasiri giyebilmen ne kadar eglenceli olacak degil mi?" "Yakinda sen de anne ve baba gibi tuvaleti kullanabileceksin!" diyerek baslayin. (Fakat bezi çok karalamayin, yoksa karsinizda size düsman bir tuvalet ögrencisi bulabilirsiniz.) Ayni zamanda büyümenin de olumlu yönlerini vurgulayin. Çocugunuzun bu adimi atma konusunda ilgisini çekmek için el yikama, çok fazla dökmeden bardaktan su içme, oyuncaklarini toplama, oyun arkadaslarina ve kardeslerine karsi cömert davranma gibi büyümüs olma davranislarini takdir edin ancak bebeksi tavirlarina dikkat etmeyin. Çok fazla olgunluk beklememe konusunda dikkatli olun; özellikle yeni bir kardes gelmisse veya anaokuluna gitme çocugunuzda bebekligin rahat günlerine karsi arzu uyandirmissa. Lazimlik egitimi konusunda okuyun.Bu konu hakkinda çocuklara yönelik hazirlanmis resimli kitaplar arastirin ve hikâye saatinde bunu paylasin, fakat okuma zevkini ve eglenceyi birakmayin ve yazi kisimlarini daha sonraya erteleyin. Baska çocuklarin lazimlik kullanmayi ögrendigini duymak hazirliga yardimci olacaktir. (ben sahsen buna pek katilmiyorum baska çocuklar hazir olabilir ama benim bildircinim kendini hazir hissetmiyorsa sikinti yaratabilir) Nasil yapildigini gösterin. Daha önce yapmadiysaniz ve bu fikir sizi rahatsiz etmiyorsa deneyin. Artiklardan kurtulma islemi dogal gelebilir fakat tuvalet eylemi dogal gelmez. Ayni cinsten birinin tuvaleti kullanisi birkaç kez izlemek binlerce açiklamadan daha iyidir. (ben bunda kesinlikle varim hatta daha erken dönemlerde bile izlettirilebilir göz asinaligi olmasi ve bu olaya yabancilik çekmemesi için)
Ögrencinin de ögretmesine izin verin. Su içen ve altini islatan bir oyuncak bebek ödünç ya da satin alin ve çocugunuzun bebegin lazimlik kullanmasini ögretmesine yardimci olmasi daha sonra da bezden egitim külotuna geçmesi konusunda cesaretlendirin. Lazimlik alin. Herhangi bir lazimlik olmaz Çocugunuzun islemi kontrol etmek için kalktiginda devrilmeyecek, saglam, dayanikli, bir lazimlikli iskemle tercih edin Eger çocugunuzda merak uyandiracagini hissediyorsaniz ya lazimlik alisverisine onu da götürün ya da bir hediye olarak paketleyin. Çocugunuzun adini silinmez bir kalemle lazimligin üzerine yazin ve islanmayacak yerlere çikartmalar yapistirarak dah da kisisellestirmesi için onu tesvik edin. Lazimligin ne için oldugunu açiklayin: Hazir oldugu zaman tuvaletin yapmak için bez yerine lazimligi kullanabilirsiniz. (söyle cicili bicili bir hale getirin ki lazimliklari is degil de eglence olarak düsünsün) Ya da tuvalet oturagi alin. Eger çocugunuz ailedeki herkes gibi büyüklerin kullandigi tuvaleti kullanmak için istekliyse siradan tuvaletlerin üzerine oturan bir oturak alin. iyi oturma önemlidir. (oynak bir oturak çocugunuzu korkutabilir) ve ayaklarini dinlendirmek için bir destegi olan oturaklar çocugun tuvaletini yaparken ayaklariyla itebilecegi bir dayanak saglar. Ayrica çocugun bagimsiz olarak tuvalete çikip inebilmesini saglayacak saglam ve sabit bir basamaga da ihtiyaciniz olacaktir.(en iyi olanlar oturagin özerine monte edilmis olanlardir) Siçratma korkusundan vazgeçin. idrar yansiticisi denen ve oturakta oturan erkek çocuklarin kazayla klozet disina idrar fiskirtmalarini engellemek için tasarlanmis plastik gereçler, çocuk oturaga oturup kalkarken kesi ve çizikler olusturabilir. Yaralayici bir tuvalet deneyimini önlemek için idrar yansiticisi kullanmayin. Fakat fiskirmayi kontrol altina almak için egitim amaciyla çocuga idrarin disariya degil de asagiya akmasi için penisi asagi tutmayi ögretin (lazimlik içine koyacaginiz tuvalet kagidini hedefleyerek çalismak bu karmasik becerinin olgunlasmasini saglar). Biraz kuru denemeler yapin.Lazimligi kullanima koymadan önce çocugunuzun alismasina yardim edin (özellikle degisimlere alismakta zorlanan çocuklar için bu önemlidir). Çocugun lazimligi odadan odaya tasimasina, kitaplara (tercihen tuvalet ile ilgili kitaplar) bakarken hatta televizyon seyrederken üzerine oturmasina izin verin.Baslangiçtan itibaren kullanimina kisitlamalar getirmek yerine lazimligi çocugunuzun kontrolüne vermek otonomi duygusunu tetikleyecek ve bagimsiz kullanimi özendirecektir ("Bu benim lazimligim!"). Çocugunuz lazimlikla ilgili olarak rahat olmaya basladiktan sonra, onu amaca yönelik kullanmak konusunda da kendini daha rahat hissedecektir. Bez degistirme mekanini degistirin. Eger olanaklar el veriyorsa ve çocugunuz istekliyse bezini tuvalette degistirerek çocugunuzun bezin içine ne yapildigiyla lazimligin içine ne yapildigi arasindaki iliskiyi kurmasina yardim etmeye baslayin. Bezin içindeki kati içerigi tuvalete akitmak bu baglantiyi daha somut kilacaktir (eger çocugunuz tuvaletin sifon sesinden korkuyorsa sadece içerigi bosaltin, sifonu daha sonra çekersiniz, eger bosaltma isleminden de asiri derecede rahatsiz olmussa bu asamayi da erteleyin) Belli bir lazimlik terminolojisinde karar kilin. Çis ve kaka yada idrar diskilamak evinizdeki herkes ayni terimleri kullanirsa ve çocugunuz ögrenme asamasindan önce bu terimlere alisirsa lazimligi ögrenmek daha kolay olacaktir. Bazi uzmanlar argo veya edebi terimler kullanmaktansa ya da daha resmi terimleri kullanmayi önermektedirler. Böylece çocuklar ileride yeni terimler ögrenmek zorunda kalmazlar yada bebeksi tuvalet terimlerini kullanarak utanmazlar. Hangi kelimeleri kullanirsaniz kullanin bunlari sürekli kullanin ve çocugunuzun sözlerinden söz ederken pis kokulu igrenç veya bunun gibi istenmeyen sözcükler kullanmayin. Diskilamayi olumsuz çagrisimlardan uzak dogal bir islem olarak ele alin ki çocugunuz da ayni sekilde davransin. Beden sinyallerinin dinlenmesine tesvik edin. Çocugunuzun beden sinyallerini tanimasina yardim edin. Vücudunuzun size anlatmak istediklerini ne kadar önemli oldugunu açiklayin "ben aciktim susadim aciktim veya tuvalete gitmem lazim" çocugunuzu bezini kirletme eylemi sirasinda yakalamak dikkat yöneltmenin bir baska yoludur. "bak bu sekilde itmek kakanin geldiginde gösterir yakinda sende lazimligina oturup yapabileceksin" daha sonra her zaman yaptiginiz gibi bezi degistirin. LAZIMLIK İÇİN SABIR LÜTFEN Çocugunuz tam olarak yürümeye baslamadan önce büyük olasilikla yanlis baslangiçlar ve tökezlemeler le belki haftalar geçti ve çocugunuzun temiz ve kuru kalmayi ögrenmesi için de bu kadar zaman (ve en az bir o kadar yanlis baslama ve tökezleme) gerekecektir. Bu yeni beceri uyaniklik, konsantrasyon, koordinasyon, kas kontrolü ve elbette zamanlama gerekecektir. Çocuklarin büyük bir kismi kuru kalmaya basladiklari dönemde ayni zamanda da temiz kalmaya baslayacaklardir. Geri kalanlarin çogu öncelikle diskilamayi tutmayi ögrenirler. sasirtici olmayan bir sekilde erkekler idrarlarini kontrol etmekte kizlardan biraz daha geri kalirlar. Çok az çocuk tuvalet yapmayi bir günde ögrenir ve kazalar nadiren olur. Digerlerinde özellikle de dogustan her tür degisime karsi inatçi olanlarda ya da geçislerin zor oldugu çocuklarda tuvalet egitimi islemini kademeli olarak yapmak gerekir. Bu çocuklarin ebeveynlerinin sabirli olmasi basari için hayati önem tasir. ÇOCUĞUN TUVALET EĞİTİMİNDE YAPILMASI GEREKENLER * Bezden egitim külotlarina geçin, geleneksel pamuklu kilotlarla tek kullanimlik bezlerin bir birlesimi olan bu külotlar egitimde ise yarar. Fakat çocugunuzun bu külotlari giymesi için israr etmeyin. Sadece öneride bulunun. Bezin halen bir seçenek oldugunu bilmek lazimlik isleminde kontrolün halen kendisinde oldugunu hissetmesini saglayacaktir. * Arada sirada çocugunuzun poposunu çiplak birakin. Sicaklik uygunsa ve evinizde tamamen yikanabilecek bir alan varsa (bahçe gibi) çocugunuzun poposunu açik birakmak vücut sinyallerini tanimasi için ideal bir yoldur. Çocugunuzun bu sinyalleri ikinci defasinda yanit verebilmesi için lazimligi yakinda bulundurun. * Çiplak degilken de poponun kolay ulasilabilir oldugundan emin olun (ne demekse) Çocugunuz tuvaletini içeride tutmak için gereken kontrolü gelistirene kadar kaybedilebilecek hiç zaman yoktur. * Çocugunuzu yakindan izleyin. Baslangiçta çocugunuzun vücut isaretlerini algilamada ondan daha basarili olabilirsiniz (valla kizlar simdiki çocuklar öyle cinki onlar farkederler de islerine gelir mi bilmem artik) Böyle bir sinyali ne zaman yakaliyorsaniz Lazimliga gitmen gerekiyor mu? gibi davet cümleleri ve tabii kizlar yaraticiliginiza güveniyorum daha çekici cümlerler ile bildircinlari ikna edebilirsiniz sanirim yani :-) * Saati yakindan takip edin. Eriskinlerin çogu gibi pek çok çocuk düzenli idrar yapma ve diskilama zamani vardir. Bebislerinizin buna benzer bir düzeni olup olmadigi saptayin ve bunu kullanin ama sanirim saptamaya çalisirken küçük kazalar olabilir. * Çocugunuzun caninin istedigi gibi gelip gitmesine izin verin (daha açikcasi sabrinizi deneyen prens ve prenses hazretlerine) Eger çocuklar lazimlik üzerinde tutsak tutuldugunu hissederse direnme ve isyan kaçinilmaz olacaktir. Bazi çocuklar kitap okunmasindan hoslanirlar orada oturdularini bile unutabilirler. Demek ki neymis hanimlar bildircinlar küçükken onlara kitap okumaya baslayalim ki aliskanliklari olsun. Barsak ve idrar kesesini kontrol eden kaslari kendi kontrolleri ile gevsetmeyi becerene kadar otururken oldugu gibi kalkarken de tüm zemini halledebilirler. (temizlik saatleri uzayacak ama korkmayin sonra toptan temizlik olacak bence bücürlerden intikam alacagimiz gün gelecektir) * Çocugunuzun iseyen bir bebegi ile dönüsümlü olarak tuvalete oturmasina izin verin Bu yasta yaninda bir arkadas varken lazimliga gitmek daha eglenceli olur. (simdi bu prensesler için olurda biz erkek analari ne yapacagiz bende dahil gidip oglumu tuvalet egitimi vermek için bir iseyen bebek istiyorum mu diyecegiz onun yerine prenslere biz anneleri eslik etse olmaz mi olur olur valla) * Akimi baslatmak için hile yapin. Çocugunuz lazimliga otururken tuvalet veya banyo muslugunu açin (gerçekten eski ama ise yarar bir yöntem hadi oglum çisssss) * ilgili bir seyirci olun. Lazimlik basarilari tazahürat ile ve taktirle karsilanmalidir (arkadaslar abartmayalim lütfen kendimden biliyorum oglum ilk mimiginde bile neler yapmistik esimle birlikte oglusum küçücük bir mimik yapti koskoca annesi ve babasi 2 saat saklabanliga devam etti) Çocugunuzun basarilarindaki alkis dozunu kaçirmak, kaza yaptigi zamanlarda basarisizlik ve suçluluk duymasina neden olur. (dozu ayarlamak çok zor ama bildircinlarin ruh sagligini bozmamak için sart tutacagiz artikin kendimizi) * Motivasyonu tesvik edin. Ögrenci motive oldugu zaman ögrenme her zaman daha basarilidir. Nasil motive edeceginiz çocugunuza ve sizin çocuk yetistirme konusundaki felsefenize bagli olacaktir.(tabii anane, babaanne ve dede faktörlerini unutmamak gerekli) * Çocugunuzun kurulugunu kontrol etmesini saglayin. Külotunun veya bezinin nasil test edilecegini çocugunuza ögretmek ona islem üzerindeki kontrolünün arttigi izlenimini verecektir. Kuru külotu övün ancak islak olanlari elestirmeyin. * Kazalara karsi sabirli olun. Küçük çocuklar için tuvaleti kullanmayi ögrenmenin büyük bir is oldugunu fakat bunun onlarin tek görevleri olmadigini hatta ögrendikten sonra bile arada sirada "unutmalarin" normal oldugunu hatirlatin. * Hijyen kurallarini ögretin (geçen aksam televizyonda küçük bir kiz kasigi agzina götürüyor sonrada önlügü ile agzini siliyordu Allahim dedim bu günleri bana ve pasakli ogluma da göster alakasi yok ama sizlerle paylasmak istedim.) * Çocuklariniz ile ilgilenen diger kisilere de bu tuvalet egitimine yaklasiminizi anlatin ve ayni sekilde davranilmasini rica edin Tutarlilik kesinlikle çok önemli ÇOCUĞUN TUVALET EĞİTİMİNDE YAPILMAMASI GEREKENLER * Çok kisa zamanda çok sey beklemeyin. Çogu zaman lazimlik becerisinin iyice gelismesi birkaç hafta alir.Baslangiçta ileriye oldugu kadar geriye de asim atmasini bekleyebilirsiniz. (sakin olun sabirli olun galiba altin kelime bu) * Cezalandirma azarlama ve utandirmadan kaçinin. Tuvalet basarisizliklari karsisinda sakin kalmak sonuçtaki basari için hayati önem tasir. Gecikmelere abartili tepkiler verilmesi çocugun ilerki denemelerden vazgeçmesine neden olabilir. * Sivilari kisitlamayin. Aslinda sivi alimini arttirmak çocugunuzun lazimligi kullanmak için daha fazla sansinin olmasini saglayacakve böylece basari sansi artacaktir (unutmayin sivi çok önemli tuvalet egitimi verecegiz diye çocuklarimizi sagliksiz bir ortam olusturmak istemeyiz degil mi) * Arzulana sona ulasmak için dogal olmayan yollara basvurmayin (ilaçlardan uzak durum saglikli olmak bence mümkün oldugunca az ilaç kullanmaktan geçer) * Bozuk bir plak olmayin sürekli konusmak her zaman çocuklarda geri teper ve beklene son inat ne dersen tersini yaparlar. * Olayi zorlamayin. Reddettikten sonra hiçbir zaman çocugunuzu lazimliga oturtmak için zorlamayin baska bir zamana erteleyin (sabirli olun) * ilerlemeyi yada ilerlemenin olmamasini asla çocugunuzun önünde tartismayin. Çocuklar tahmin ettiginizden daha fazlasin duyarlar ve anlarlar (mutlaka basiniza gelmistir orada kendi kendine oynayan çocugunuz bir bakmissiniz ki konu hakkinda yorum yapiyor) * Yavas ilerlemeyi kisisel almayin. (merak etmeyin zekasi ile ilgili bir sorun yok) * Tuvaleti savas alanina çevirmeyin. Lazimlik üzerindeki kavgalar sadece mücadeleyi uzatacaktir.Eger tam bir direnme ile karsilasirsaniz çocugunuzun buna henüz hazir olmadigini Kabul edin. * Umudunuzu yitirmeyin. (sakin ve sabirli olmaya çalisin çok sinirlenirseniz söyle bir hava degisimi ikinize de iyi gelecektir )
Bu konu
740
kez incelenmiştir.
İnceleyebileceğiniz Diğer Konular
|
